Oszustwo „na policjanta CBŚP” — fałszywy funkcjonariusz

Telefon. Na wyświetlaczu numer, który po sprawdzeniu w internecie okazuje się numerem prawdziwej komendy. W słuchawce poważny, spokojny głos: funkcjonariusz Centralnego Biura Śledczego Policji, śledztwo, zagrożone pieniądze na koncie. Tak zaczyna się jedno z najbardziej dopracowanych oszustw telefonicznych w Polsce. Najczęściej celuje w osoby starsze — piszemy o tym szerzej w tekście o oszustach polujących na seniorów.

Jak działa to oszustwo

Schemat jest wieloetapowy i rozpisany na role.

Krok 1. Zaczepka. Pierwszy telefon wygląda niewinnie. Ktoś podaje się za pracownika ZUS, banku albo firmy kurierskiej: „Dzień dobry, dzwonię w sprawie przesyłki z ZUS na pana nazwisko. Muszę tylko potwierdzić dane.” Ta rozmowa sprawdza, czy odbierasz telefon i czy dasz się wciągnąć.

Krok 2. Wejście „policjanta”. Po kilkudziesięciu minutach dzwoni drugi mężczyzna. Przedstawia się z imienia i nazwiska, podaje numer służbowy i jednostkę — najczęściej właśnie CBŚP, czasem prokuraturę (to ten sam schemat, tylko w wersji „na prokuratora”): „Prowadzimy śledztwo w sprawie grupy przestępczej. Ten wcześniejszy telefon to była próba oszustwa. Pana oszczędności są zagrożone. Rozmowa jest objęta tajemnicą śledztwa — proszę nikomu o niej nie mówić.”

Krok 3. Fałszywa weryfikacja. Oszuści potrafią podrobić numer dzwoniącego — to tzw. spoofing, przed którym ostrzega policja. Dlatego na ekranie telefonu widzisz numer prawdziwej jednostki, choć nikt stamtąd nie dzwoni. W udokumentowanych przez policję przypadkach „funkcjonariusz” namawiał ofiarę, by zadzwoniła na 112 bez rozłączania się — a ponieważ połączenie z oszustem wciąż trwało, po drugiej stronie odbierał wspólnik, podający się za dyżurnego i potwierdzający całą historię.

Krok 4. Pieniądze. Finał zawsze wygląda podobnie: „Policja obserwuje pana dom. Proszę wypłacić oszczędności i przygotować je do przekazania — odbierze je nasz funkcjonariusz.” Inna wersja: przelew na „bezpieczne konto techniczne” albo podanie loginu i haseł do bankowości. Do tego presja czasu i zakaz rozmowy z rodziną.

Co zrobić, gdy to się dzieje

• Rozłącz się. Policja nie prowadzi śledztw przez telefon. Funkcjonariusze nigdy nie proszą o przekazanie gotówki, nie przyjmują pieniędzy „na przechowanie” i nie zabezpieczają ich na żadnych kontach.
• Nie oddzwaniaj na ten numer i nie ufaj temu, co widzisz na wyświetlaczu — numer mógł zostać podrobiony.
• Odłóż słuchawkę do końca, a dopiero potem wybierz 112, najlepiej z innego telefonu. Samo wciśnięcie „112” w trakcie trwającej rozmowy nic nie da — oszust wciąż będzie na linii i to on (albo jego wspólnik) odbierze.
• Nie podawaj żadnych danych — ani numeru PESEL, ani haseł, ani kodów z SMS-ów. Nie instaluj żadnej aplikacji, o którą prosi rozmówca.
• Powiedz komuś bliskiemu. Oszust żąda tajemnicy właśnie po to, żeby nikt Cię nie ostrzegł. Jeśli martwisz się o starszego rodzica, przeczytaj poradnik jak chronić seniora przed oszustami.
• Jeśli pieniądze już wyszły z konta — natychmiast dzwoń do banku i działaj według poradnika co zrobić po oszustwie. Liczy się każda godzina.

Gdzie zgłosić

• Policja — zadzwoń pod 112 albo idź do najbliższej komendy. Zrób to koniecznie, jeśli straciłeś pieniądze lub podałeś dane.
• Twój bank — zadzwoń na infolinię (numer z karty lub aplikacji bankowej) i zgłoś próbę oszustwa albo nieautoryzowany przelew. Bank może zablokować transakcję lub kartę, jeśli zdążysz.
• CERT Polska — zgłoś incydent przez formularz incydent.cert.pl. Podejrzanego SMS-a (np. o rzekomym śledztwie CBŚP) przekaż bezpłatnie na numer 8080.

Pełną listę instytucji i kolejność działania krok po kroku znajdziesz w poradniku gdzie zgłosić oszustwo. Zgłoszenie ma sens nawet wtedy, gdy niczego nie straciłeś — każdy sygnał pomaga blokować numery i ostrzegać kolejne osoby, bardzo często czyichś rodziców i dziadków.