Fałszywy sklep internetowy — sygnały ostrzegawcze

Dostałaś link do sklepu z ubraniami, gdzie kurtka za 800 zł kosztuje 120 zł? Albo znajoma podesłała „outlet znanej marki”, który wygląda trochę inaczej niż powinien? Zanim klikniesz „kupuję”, warto sprawdzić kilka rzeczy — mamy do tego osobną checklistę krok po kroku. Tu opisujemy, jak działa samo oszustwo i co robić, gdy podejrzewasz, że już wpadłaś lub wpadłeś w pułapkę.

Jak działa to oszustwo

Fałszywy sklep zwykle trafia do Ciebie jedną z trzech dróg: reklama w mediach społecznościowych z podbitym zasięgiem, link przesłany przez znajomego (którego konto ktoś przejął) albo wynik wyszukiwania sponsorowanego, który podszywa się pod znaną markę. Według ostrzeżenia UOKiK fałszywi sprzedawcy odzieży, obuwia i galanterii skórzanej — najczęściej z Azji — podszywają się pod polskie marki, kusząc atrakcyjnymi promocjami i zniżkami. Ta trzecia droga, czyli płatna reklama prowadząca do podróbki, ma u nas własny opis — znajdziesz ją pod hasłem malvertising w wyszukiwarce.

Scenariusz wygląda mniej więcej tak. Strona sklepu jest zbudowana na gotowym szablonie, ma logo bardzo podobne do znanej marki i baner z napisem w stylu: „Wyprzedaż z okazji zamknięcia magazynu — wszystko -70%, tylko dziś!”. Pod produktami widnieją opinie w rodzaju „Super jakość, polecam!!!” dodane w krótkim odstępie czasu. Warto spojrzeć na daty tych ocen: jeśli wyglądają sztucznie i wszystkie powstały niemal jednocześnie, ktoś dodał je hurtowo.

Kiedy dodajesz produkt do koszyka, formularz zamówienia zwykle nie pyta o NIP sprzedawcy ani nie pokazuje pełnego adresu firmy — w regulaminie próżno szukać danych rejestrowych. Przy płatności opcje są ograniczone: przelew tradycyjny na konto prywatne albo płatność kartą przez bramkę, która nie budzi zaufania. CERT Polska podkreśla, że oszuści „bardzo rzadko oferują popularne metody płatności” i najczęściej brakuje możliwości zapłaty za pobraniem. Numeru telefonu do obsługi klienta też nie znajdziesz, a jego brak to kolejny powód do czujności.

Po złożeniu zamówienia dostajesz automatyczne potwierdzenie mailowe. Dalej zwykle dzieje się jedno z dwojga: albo paczka nigdy nie przychodzi i strona po jakimś czasie znika z sieci, albo przychodzi coś zupełnie innego niż na zdjęciach — tańszy zamiennik z dropshippingu, w gorszej jakości. Jeśli napiszesz z reklamacją, w skrzynce panuje cisza albo dostajesz kolejne wymijające odpowiedzi.

Co zrobić, gdy to się dzieje

Jeśli zorientowałaś się przed zapłatą, że coś jest nie tak — po prostu zamknij stronę i nie podawaj żadnych danych karty. Jeśli zapłata już poszła, działaj od razu — na reakcję banku masz godziny, nie dni.

• Zadzwoń od razu do swojego banku i zgłoś transakcję jako oszustwo — zapytaj o możliwość zastrzeżenia karty i procedurę chargeback. CERT Polska podkreśla, że im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy, zwłaszcza przy płatności kartą.
• Zrób zrzuty ekranu strony sklepu, oferty, potwierdzenia zamówienia i korespondencji z „obsługą klienta” — będą potrzebne przy zgłoszeniu i ewentualnej reklamacji chargeback.
• Zmień hasła, jeśli przy zamówieniu zakładałaś konto na tej stronie i używałaś tego samego hasła gdzie indziej.
• Sprawdź w regulaminie sklepu, czy w ogóle da się ustalić, kto stoi za sprzedażą — brak NIP-u i adresu siedziby to sam w sobie sygnał, że dochodzenie zwrotu może być trudne, ale nie zwalnia banku z obsługi reklamacji transakcji.

Więcej o krokach po samym fakcie oszustwa — reklamacja, zgłoszenia, odzyskiwanie pieniędzy — znajdziesz w poradniku co zrobić po oszustwie.

Gdzie zgłosić

Zgłoszenie nie jest stratą czasu — dzięki takim sygnałom fałszywe sklepy trafiają na listy ostrzeżeń, zanim oszukają kolejne osoby.

• CERT Polska — zgłoś stronę na incydent.cert.pl. Podejrzany SMS z linkiem do fałszywego sklepu możesz też przekazać (opcją „prześlij dalej”) pod darmowy numer 8080.
• Twój bank — jeśli oszustwo wiązało się z podszywaniem pod bank lub fałszywą bramką płatności, dzwoń na infolinię banku; tylko on może zablokować kartę i uruchomić reklamację. CSIRT KNF, zespół reagowania sektora finansowego, przyjmuje zgłoszenia incydentów od samych instytucji finansowych, nie indywidualne sprawy klientów — sam mechanizm podrobionych sklepów opisują natomiast materiały KNF o fałszywych sklepach internetowych.
• Policja — złóż zawiadomienie o oszustwie na najbliższym komisariacie; jeśli trwa coś, co zagraża Twojemu bezpieczeństwu w tej chwili, dzwoń na 112.
• UOKiK i Inspekcja Handlowa — dodatkowo warto zgłosić sam sklep do UOKiK, który monitoruje tego typu praktyki rynkowe i publikuje ostrzeżenia dla konsumentów.

Zbiorczy przegląd innych metod oszustw znajdziesz w hubie o oszustwach w Polsce.