Fałszywe platformy inwestycyjne — broker bez licencji

Obiecują pewny zysk z akcji, kryptowalut albo „rządowego programu inwestycyjnego”. W praktyce każda wpłata trafia prosto na konta przestępców. Fałszywe platformy inwestycyjne to jedno z najczęstszych oszustw internetowych w Polsce — ostrzegają przed nimi zarówno CERT Polska, jak i CSIRT KNF, zespół działający przy Komisji Nadzoru Finansowego, który zajmuje się cyberbezpieczeństwem sektora finansowego. Poniżej cały scenariusz: od pierwszej reklamy do chwili, w której „doradca” przestaje odbierać telefon.

Jak działa to oszustwo

Krok 1: reklama, która wygląda wiarygodnie. W mediach społecznościowych albo w SMS-ie pojawia się ogłoszenie z wizerunkiem znanej osoby, logo dużej spółki lub instytucji państwowej. CSIRT KNF opisywał na przykład stronę podszywającą się pod Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Krakowski Holding Komunalny, która reklamowała nieistniejący program inwestycyjny budowy zakładów recyklingu. Typowa reklama brzmi mniej więcej tak: „Zarabiaj 800 zł dziennie bez wychodzenia z domu. Program wspierany przez państwo, liczba miejsc ograniczona”. Przynętą bywa też spreparowane nagranie znanej osoby. Jak to działa, opisujemy w tekście o sztucznej inteligencji w oszustwach. Coraz częściej taka reklama nie czeka w mediach społecznościowych, tylko wyświetla się na szczycie wyników wyszukiwania jako link sponsorowany — ten wektor rozbieramy w fiszce o fałszywych reklamach w Google.

Krok 2: formularz i telefon od „doradcy”. Strona prosi tylko o imię i numer telefonu. Wkrótce dzwoni uprzejmy „konsultant”, który — jak opisuje CSIRT KNF — prowadzi Cię krok po kroku: zakłada z Tobą konto na platformie i namawia na pierwszą, niewielką wpłatę. Usłyszysz coś w rodzaju: „Proszę zacząć od minimalnej kwoty, sam pan zobaczy, jak to działa”.

Krok 3: panel z rosnącym „zyskiem”. Platforma jest zaprogramowana tak, żeby pokazywać pozorny wzrost inwestycji — te liczby nie mają nic wspólnego z żadnym prawdziwym rynkiem. „Doradca” dzwoni regularnie: „Pana portfel urósł o 14 procent. Gdyby dołożył pan choćby pięć tysięcy, zysk byłby odpowiednio większy”. Presja rośnie z każdą rozmową.

Krok 4: zdalny pulpit. Pod pretekstem „szkolenia z obsługi platformy” oszust prosi o zainstalowanie aplikacji do zdalnego pulpitu. Według CSIRT KNF daje mu to wgląd w ekran Twojego urządzenia i możliwość przechwycenia danych logowania do bankowości elektronicznej.

Krok 5: zablokowana wypłata. Gdy chcesz wycofać środki, pojawiają się przeszkody: „Żeby zlecić wypłatę, musi pan najpierw opłacić podatek od zysku” albo „konto wymaga odblokowania za dodatkową opłatą”. Każda z tych wpłat również przepada. W końcu kontakt się urywa, a strona znika.

Co zrobić, gdy to się dzieje

• Przerwij kontakt. Nie wpłacaj już nic — także „na podatek” czy „odblokowanie wypłaty”. To dalsza część tego samego oszustwa.
• Odetnij zdalny dostęp. Jeśli instalowano Ci aplikację do zdalnego pulpitu, odłącz urządzenie od internetu i odinstaluj ją. Hasła do bankowości zmień z innego, czystego urządzenia.
• Zadzwoń do swojego banku. Zgłoś oszustwo, złóż reklamację przelewów i zapytaj o możliwość ich wstrzymania. Jeśli podawano dane karty lub dowodu — zastrzeż je.
• Zabezpiecz dowody: adres strony, numery telefonów, zrzuty ekranu panelu i rozmów, potwierdzenia przelewów. Przydadzą się przy zgłoszeniu na policję.
• Sprawdź podmiot u źródła. KNF prowadzi listę ostrzeżeń publicznych, ale podkreśla, że nieobecność firmy na tej liście nie zwalnia ze sprawdzenia jej w wiarygodnych rejestrach. Krok po kroku pokazujemy to w poradniku jak sprawdzić platformę inwestycyjną.

Pełną procedurę po utracie pieniędzy — z kolejnością działań i wzorem zgłoszenia — znajdziesz w poradniku co zrobić po oszustwie.

Gdzie zgłosić

• CERT Polska — fałszywą stronę lub reklamę zgłoś przez formularz incydent.cert.pl. Podejrzany SMS przekaż bezpłatnie na numer 8080. Zgłoszone domeny trafiają na listę ostrzeżeń CERT Polska, dzięki czemu operatorzy blokują je kolejnym osobom.
• KNF — zanim wpłacisz choćby złotówkę, sprawdź podmiot na liście ostrzeżeń publicznych KNF; sam mechanizm rozkładają na czynniki pierwsze materiały KNF o oszustwach inwestycyjnych. CSIRT KNF, czyli zespół reagowania sektora finansowego, obsługuje zgłoszenia od samych instytucji finansowych, nie indywidualne sprawy klientów.
• Policja — jeśli straciłeś pieniądze lub dane, złóż zawiadomienie o przestępstwie w najbliższej jednostce. W sytuacji nagłej dzwoń pod 112.
• Twój bank — równolegle do powyższych, bo czas działa na Twoją niekorzyść.

Bank może próbować wstrzymać przelew tylko do momentu, w którym środki opuszczą jego systemy — potem zostaje już żmudna reklamacja. Dlatego dzwoń jeszcze tego samego dnia, a najlepiej w ciągu godziny od zorientowania się, że to oszustwo.