Gdzie zgłosić oszustwo internetowe krok po kroku

Najpierw działanie, potem zgłoszenie

Jeśli właśnie kliknąłeś w link, podałeś dane logowania albo zrobiłeś przelew i szukasz odpowiedzi na pytanie, gdzie zgłosić oszustwo internetowe, masz do wyboru kilka instytucji, w zależności od tego, co się stało. Podejrzany SMS albo e-mail zgłaszasz do CERT Polska (numer 8080), oszustwo związane z bankiem czy inwestycją — najpierw na infolinię swojego banku, wyłudzenie pieniędzy albo tożsamości na policję, a wykradzione dane osobowe warto od razu zablokować przez zastrzeżenie numeru PESEL. Poniżej krok po kroku, co i w jakiej kolejności zrobić.

Zanim przejdziesz do zgłaszania, zabezpiecz to, co da się zabezpieczyć w ciągu pierwszych minut. Jeśli podałeś dane karty albo zlogowałeś się na fałszywej stronie banku, zadzwoń na infolinię swojego banku i poproś o zastrzeżenie karty lub konta. Każdy bank ma osobny numer alarmowy podany na odwrocie karty i na swojej stronie, więc sprawdź go tam, zanim zaczniesz działać dalej. Zmień hasło do konta bankowości internetowej i do poczty, jeśli logowałeś się przez podejrzany link. Zrób zrzuty ekranu wiadomości, strony i historii transakcji, bo będą potrzebne przy każdym kolejnym zgłoszeniu.

Krok 1: zgłoś SMS, e-mail lub stronę do CERT Polska

CERT Polska (zespół CSIRT NASK) zbiera zgłoszenia dotyczące phishingu, fałszywych stron i szkodliwych wiadomości i na tej podstawie dopisuje domeny do Listy Ostrzeżeń, którą blokują potem polscy operatorzy internetu.

Masz dwie proste ścieżki:

• SMS na numer 8080. Podejrzaną wiadomość po prostu przekaż dalej (funkcja „prześlij” w telefonie) na numer 8080, w całości, razem z linkiem. Nie wycinaj fragmentów. Zgłoszenie jest bezpłatne na terenie Polski. Dotyczy to zarówno klasycznych SMS-ów o dopłacie do przesyłki, jak i wiadomości powiązanych z fałszywym kodem QR — jeśli zeskanowałeś taki kod i dopiero potem zorientowałeś się, że to oszustwo, sam link albo zrzut ekranu też można przekazać przez formularz.
• Formularz na incydent.cert.pl. Wybierasz rodzaj zgłoszenia (SMS, e-mail, strona internetowa, domena), opisujesz sytuację własnymi słowami i dołączasz dowód: link, zrzut ekranu, treść wiadomości. Formularz nie wymaga zakładania konta.

Alternatywnie możesz napisać na adres cert@cert.pl albo zadzwonić pod numer 22 380 82 74. CERT Polska nie prowadzi jednak postępowań karnych i nie odzyska Twoich pieniędzy. Jego rolą jest analiza zagrożenia i ostrzeżenie innych, nie interwencja w Twojej indywidualnej sprawie.

Krok 2: oszustwo związane z bankiem lub rynkiem finansowym — sprawdź w materiałach KNF i zgłoś bankowi

CSIRT KNF to zespół reagowania na incydenty, który wspiera przede wszystkim podmioty nadzorowane (banki, domy maklerskie, giełdy) w obsłudze poważnych incydentów ICT, a nie indywidualne sprawy klientów. Jeśli fałszywa strona podszywała się pod bank czy firmę inwestycyjną, Twoim pierwszym adresatem zgłoszenia własnej sprawy jest infolinia banku i policja (kroki 3–4 niżej), nie e-mail do CSIRT KNF.

To, co realnie warto sprawdzić w zasobach KNF, to materiały edukacyjne dla konsumentów o schematach oszustw. Opisują aktualne schematy oszustw inwestycyjnych i telefonicznych podszywających się pod banki, więc dobrze sprawdzić tam, czy dana „okazja inwestycyjna” pasuje do już znanego wzorca. Osobno możesz sprawdzić listę ostrzeżeń publicznych KNF, jeśli podejrzana strona przedstawia się jako platforma inwestycyjna.

Krok 3: jeśli ktoś wyłudził Twoje dane, zastrzeż PESEL od razu

Zastrzeżenie numeru PESEL to osobna, bardzo konkretna czynność, którą warto zrobić natychmiast, jeśli podałeś swój PESEL na fałszywej stronie, w rozmowie telefonicznej z rzekomym urzędnikiem albo przy podejrzanej ofercie pracy — ten mechanizm często zaczyna się właśnie od prośby o skan dowodu i numer PESEL „do umowy”. Zastrzeżony PESEL banki i firmy pożyczkowe sprawdzają przed podpisaniem umowy, więc realnie utrudnia to zaciągnięcie kredytu czy zakup na raty na Twoje dane.

Zastrzeżenia dokonujesz przez:

• aplikację mObywatel (usługa „Zastrzeż PESEL” na liście dostępnych usług),
• serwis www.gov.pl (ta sama usługa dostępna po zalogowaniu profilem zaufanym),
• osobiście w dowolnym urzędzie gminy.

Zastrzeżenie jest bezpłatne i można je w każdej chwili cofnąć: na stałe albo tylko na czas załatwienia konkretnej sprawy (np. wizyty w banku), po czym PESEL automatycznie wraca do stanu zastrzeżonego. Zastrzeżony numer nadal możesz swobodnie okazywać w przychodni, u lekarza czy przy zakupie biletu lotniczego. Blokada dotyczy tylko zaciągania zobowiązań finansowych na Twoje dane.

Krok 4: złóż zawiadomienie o przestępstwie na policji

Jeśli straciłeś pieniądze albo ktoś wyłudził Twoje dane w sposób, który nosi znamiona przestępstwa (oszustwo z art. 286 kodeksu karnego, kradzież tożsamości i tak dalej), zgłoś to policji, niezależnie od zgłoszeń do CERT Polska czy CSIRT KNF, które nie zastępują postępowania karnego.

Masz kilka możliwości:

1. Osobiście, w dowolnej jednostce Policji — nie musisz jechać do komisariatu właściwego dla miejsca zamieszkania, zgłoszenie możesz złożyć w każdej jednostce w Polsce.
2. Numer alarmowy 112 albo policyjny 997 — jeśli sprawa jest w toku (np. właśnie ktoś Cię namawia do przelewu na infolinii “banku”) albo potrzebujesz szybko ustalić, jak i gdzie zgłosić sprawę.
3. Pisemnie — zawiadomienie można wysłać mailem, faksem albo pocztą do najbliższej jednostki policji lub prokuratury; po jego złożeniu zwykle zostaniesz wezwany na przesłuchanie uzupełniające.
4. Przez portal gov.pl — strona www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo prowadzi przez cały proces i podpowiada, gdzie wysłać zgłoszenie, ale sama procedura i tak kończy się kontaktem z konkretną jednostką, nie jest to formularz “od ręki” bez dalszego działania z Twojej strony.

Zanim pójdziesz na komisariat, przygotuj komplet materiałów: adres strony, przez którą doszło do oszustwa, pełną treść korespondencji (e-mail, SMS, Messenger, WhatsApp) w niezmienionej formie, numer konta bankowego lub adres portfela kryptowalutowego, na który poszły pieniądze, potwierdzenia przelewów i informację, czy zdążyłeś już zastrzec PESEL. Jeśli sprawa dotyczy oszustwa na dopłatę — do przesyłki, cła albo zwrotu podatku — dołącz też numer rachunku, na który miałeś dopłacić, nawet jeśli ostatecznie nie doszło do przelewu. Osobną jednostką wyspecjalizowaną w cyberprzestępczości jest Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC), które na swojej stronie cbzc.policja.gov.pl publikuje dokładną listę informacji przydatnych przy zgłoszeniu — zawiadomienie i tak składasz w zwykłej jednostce Policji, CBZC prowadzi głównie sprawy o większej skali.

Kiedy zgłosić się jeszcze gdzie indziej

Kilka sytuacji wymaga dodatkowego adresata poza CERT Polska, KNF i policją:

• Nieuczciwa sprzedaż, nieotrzymany towar, sklep internetowy, który zniknął — zgłoszenie do UOKiK (uokik.gov.pl) albo do miejskiego czy powiatowego rzecznika konsumentów pomaga w postępowaniu cywilnym o zwrot pieniędzy, choć UOKiK nie prowadzi indywidualnych spraw konsumenckich w Twoim imieniu.
• Przejęte konto w mediach społecznościowych — zgłoszenie idzie bezpośrednio do platformy (Meta, X, TikTok) przez jej wewnętrzny formularz zgłaszania nadużyć, obok zawiadomienia na policję.
• Wyciek danych z konkretnej firmy (np. sklepu, w którym miałeś konto) — firma ma obowiązek zgłosić to do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ale Ty również możesz złożyć skargę do UODO, jeśli podejrzewasz, że dane wyciekły i nie zostałeś o tym poinformowany.

Podsumowanie: co, gdzie i jak

Co się stało	Gdzie zgłaszasz	Jak
Podejrzany SMS, e-mail, fałszywa strona	CERT Polska	SMS na 8080 lub formularz na incydent.cert.pl
Fałszywa strona banku, inwestycji, kantoru krypto	Twój bank + policja (sprawdź też knf.gov.pl)	infolinia banku, 112/997
Podano PESEL na fałszywej stronie lub w rozmowie	Zastrzeżenie PESEL	aplikacja mObywatel, gov.pl albo urząd gminy
Utrata pieniędzy, kradzież tożsamości	Policja	112/997, dowolny komisariat, gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo
Sprawa o dużej skali, zorganizowana grupa	CBZC	zgłoszenie i tak przez zwykłą jednostkę Policji
Nieuczciwy sklep, brak zwrotu pieniędzy	UOKiK / rzecznik konsumentów	uokik.gov.pl, rzecznik w Twoim mieście

Zgłoszenia do CERT Polska i CSIRT KNF nie wykluczają zawiadomienia na policji — to są równoległe kanały, każdy z innym celem. CERT i KNF reagują na zagrożenie techniczne i ostrzegają innych, policja prowadzi postępowanie w Twojej konkretnej sprawie. Z tymi zgłoszeniami nie ma co czekać do jutra: bank może zablokować przelew tylko dopóki nie został zaksięgowany na koncie odbiorcy, a fałszywa strona łowi kolejne ofiary do momentu, aż CERT doda ją do Listy Ostrzeżeń. Liczą się godziny, nie dni.